Tiroid nodülü hangi durumlarda ameliyat gerektirir?

Tiroid nodülleri oldukça sık görülür ve çoğu iyi huyludur. Bu nedenle her nodül ameliyat gerektirmez. Ameliyat kararı; ultrason bulguları, ince iğne biyopsisi sonucu, nodülün yol açtığı şikâyetler ve tiroid hormon düzeyleri birlikte değerlendirilerek verilir.

Tiroid nodülü nedir?

Tiroid nodülü, boynun ön kısmında yer alan tiroid bezinde gelişen ve çevre dokudan farklı yapıdaki kitledir. Bir kısmı elle fark edilir; önemli bir bölümü ise başka bir nedenle yapılan boyun ultrasonu veya tomografi sırasında tesadüfen saptanır. Nodüllerin büyük çoğunluğu iyi huyludur, ancak küçük bir kısmında tiroid kanseri olasılığı bulunduğundan doğru değerlendirilmeleri önemlidir.

Nodül nasıl değerlendirilir?

• Kan testleri: TSH başta olmak üzere tiroid hormon düzeyleri, nodülün hormon üretip üretmediği hakkında bilgi verir.
• Boyun ultrasonografisi: Nodülün boyutu, yapısı (katı veya kistik), sınırları, kireçlenme içerip içermediği ve boyundaki lenf bezleri incelenir. Bu özellikler nodülün risk düzeyini belirlemeye yardımcı olur.
• İnce iğne aspirasyon biyopsisi: Ultrason eşliğinde ince bir iğneyle nodülden hücre örneği alınır. Sonuç genellikle Bethesda sistemine göre altı kategoride raporlanır; bu kategori, takip mi yoksa ameliyat mı gerektiğine dair yol gösterir.
• Sintigrafi: Hormon düzeyleri tiroidin fazla çalıştığını düşündürüyorsa, nodülün “sıcak” (hormon üreten) olup olmadığını anlamak için kullanılabilir.

Hangi durumlarda ameliyat gündeme gelir?

• Biyopsi sonucu kötü huylu veya kötü huylu olma şüphesi taşıyorsa: Bu durumda cerrahi tedavi genellikle ilk seçenektir.
• Biyopsi sonucu belirsizse: Bazı kategorilerde biyopsinin tekrarlanması, ek testler veya tanı amaçlı ameliyat seçenekleri hasta ile birlikte değerlendirilir.
• Bası belirtileri varsa: Yutma güçlüğü, nefes darlığı, boğazda sıkışma hissi ya da yatarken artan şikâyetler, büyük nodüller veya guatr için ameliyat nedeni olabilir.
• Nodül belirgin şekilde büyüyorsa: Takip sırasında hızlı büyüme gösteren nodüller yeniden değerlendirilir; gerekirse cerrahi önerilir.
• Nodül fazla hormon üretiyorsa (toksik nodül / zehirli guatr): İlaç ve radyoaktif iyot tedavisinin yanında cerrahi de bir seçenektir. Seçim; nodülün özelliklerine ve hastanın tercihine göre yapılır.
• Guatr göğüs boşluğuna uzanıyorsa veya boyunda belirgin bir şişlik günlük yaşamı ve konforu etkiliyorsa.

Ameliyat gerektirmeyen nodüller nasıl takip edilir?

Ultrason ve biyopsi bulguları iyi huylu olan, şikâyete yol açmayan nodüller çoğu zaman yalnızca takip edilir. Takip aralığı nodülün özelliklerine göre belirlenir ve genellikle düzenli ultrason kontrolleriyle yapılır. Takipte belirgin büyüme veya yeni bir şüpheli bulgu ortaya çıkarsa değerlendirme yenilenir.

Ameliyat nasıl yapılır?

Hastalığın yaygınlığına göre tiroid bezinin bir lobu (lobektomi) ya da tamamı (total tiroidektomi) çıkarılabilir. Tiroid cerrahisinde en çok merak edilen konular ses değişikliği ve kalsiyum düşüklüğüdür. Ameliyat sırasında ses tellerini hareket ettiren sinirlerin sinir monitörizasyonu ile izlenmesi ve kalsiyum dengesini sağlayan paratiroid bezlerinin korunmasına özen gösterilmesi, bu risklerin azaltılmasını hedefler. Tiroidin tamamı alındığında ömür boyu tiroid hormonu kullanılması gerekir; bir lob alındığında ise ilaç ihtiyacı kalan dokunun çalışmasına göre belirlenir.

Tiroid ve paratiroid cerrahisi hakkında ayrıntılı bilgi için Tiroid ve Endokrin Cerrahi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Ne zaman hekime başvurmalısınız?

Boynunuzda yeni fark ettiğiniz veya büyüyen bir şişlik, ses kısıklığı, yutma güçlüğü ya da nefes darlığı varsa ya da başka bir tetkik sırasında tiroid nodülü saptandıysa, değerlendirme için hekiminize başvurmanız önerilir. Muayeneye gelirken önceki ultrason, biyopsi ve kan testi sonuçlarınızı yanınızda getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Kaynaklar

1. Haugen BR, Alexander EK, Bible KC, et al. 2015 American Thyroid Association Management Guidelines for Adult Patients with Thyroid Nodules and Differentiated Thyroid Cancer. Thyroid. 2016;26(1):1–133.
2. Ali SZ, Baloch ZW, Cochand-Priollet B, et al. The 2023 Bethesda System for Reporting Thyroid Cytopathology. Thyroid. 2023;33(9):1039–1044.
3. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği. Tiroid Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu (güncel baskı).